خبر خبر خبر خبر  خبر خبر خبر خبر  خبر خبر  خبر خبر خبر خبر  خبر خبر خبر خبر  خبر

    با همت دوستان گلمون بالاخره سایت بزرگ دهکده فیزیک راه اندازی شد

می توانید از یکی از آدرس های زیر به دهکده راه یابید.

http://www.phv.ir/

این سایت شامل انجمن های مختلف در موضوعات مختلف می باشد که می توانید به بحث و تبادل نظر بپردازید.

لطف کنید همین الان به سایت رفته با عضویت خود، به تبادل اطلاعات بپردازید.

می توانید در صورت فعالیت در هکده به عنوان مدیر قسمت های مختلف گردید.

اگر دوستان موافق باشند از همین امروز به دهکده جدید کوچ کنیم.

با آرزوی موفقیت روز افزون 

در این مدت سعی کردم که مطالب متنوعی بنگارم.

خیلی وقت ها اشتباه شد و کم کاری

از جهل مرکب بوده است باید به بزرگواری خود ببخشید

کمی نیاز به استراحت دارم. نمی دانم که دفعه بعد کی می نویسم و یا اصلا می نویسم.

کار کردن بر روی فضاهای ناجابه جایی دید مرا خیلی باز کرد.

اکنون می دانم که چه باید بکنم.

به هر حال امیدوارم که دیگر نویسندگان این وبلاگ بتوانند قوی تر از حقیر قلم را برقصانند.

امیدوارم همواره گل لبخند سبب شود که مروارید هایتان نمایان شود.

سالی پر از کامیابی شادی نشاط و طراوت داشته باشید.

و یک توصیه برایتان دارم و آن اینکه

فیزیک یاد بگیرید و نه ریاضیات.فیزیک کار کنید و نه ریاضیات.مفاهیم فیزیک اصالت دارند و آنها را هیچ وقت فراموش نکنیم.

با آرزوی بهترین روز ها برای شما

صادق صادقیان

فروردین ماه ۱۳۸۹

در دیدگاه هستی شناسانه ما قایلیم به این که دنیای خارجی وجود دارد و انسان بخشی از این دنیا است و کار فیزیک شناخت این دنیا است با استفاده از قوانین فیزیکی است که غالبا آنها را به زبان ریاضیات بیان می کنیم.

در دیدگاه معرفت شناسانه ما قایل به وجود جهان خارج نیستم و بیان می کنیم که جز انسان و شعور او چیز دیگری در دنیا موجود نیست و زمانی که انسان با استفاده از حواس پنج گانه خود چیزی را لمس کرد آن کمیت به وجود می آید. در این نوع جهان بینی محوریت با انسان است.

من به دلایل متافیزیکی – هیچ دلیل خاصی برای حرف خود ندارم – دیدگاه اول را برگزیدم.

اما ریاضیات و فیزیک چیست در دیدگاه هستی شناسانه؟

ریاضیات ساخته ذهن بشر است. بشری که خود جزیی از کل است. جزیی که آزادی در انتخاب دارد – حداقل یک آزادی نسبی – و با تمام اجزای دیگر متفاوت است. این جز می تواند اشتباه کند ولی دیگر اجزا قادر به اشتباه کردن نیستند زیرا قادر به تصمیم گیری نیستند.

ماه نمی تواند تصمیم بگیرید که از فردا به دور زمین نگردد و به دور مشتری بگرد.

طبیعت اجازه اشتباه به دیگر اجزا خود – به جز انسان – نمی دهد و آنها دقیق و منظم کار خود را انجام می دهند.

فیزیک چیست؟

مجموعه قوانینی که حاکم بر این نظم است و هیچ گاه اشتباه نخواهد بود – شاید اینجا اشتباهی پیش آید و این که بگویید ما این همه اشتباهات فاحش در فیزیک داشتیم حال می گویی که بدون نقص است !

اسم آن فیزیک نیست !!!

حدس هایی است که بشر برای پی بردن به این روابط منطقی حاکم بر طبیعت زده است و چون انسان است خطا کرده است-

بنابراین روابط حاکم بر طبیعت همواره صادق اند و بی هرگونه نقص هستند.

اما ریاضیات که برای توصیف این طبیعت به کار می رود ممکن است نقض شود. به سادگی این محتمل است. چون بشری آن را ساخته است. دست ساز طبیعت نیست. ما حصل روابط منطقی است که انسان قرار داده اند.

بنابراین اینکه بگوییم ریاضیات توسط فیزیک نقض می شود – که البته می شود – حرفی گزاف نیست و نباید انگشت حیرت به دندان بگیرید، مگر اینکه دیدگاه فلسفی شما چیز دیگری باشد. در دیدگاه فلسفی دوم ریاضیات است که مقدس است و فیزیکی به این معنا وجود ندارد. زیرا افراد در این دیدگاه قایل نیستند که دنیایی وجود دارد که رابطه از پیش نوشته ای بر آن حاکم باشد.

و راجع اعداد مختلط که می فرمایید چیزی جز یک زوج مرتب از اعداد صحیح نیستند، حرفی کاملا علمی نمی زنید.  – بحث کمی مفصل تر از آن است که دکتر رزمی می گوید-

اما حتی اگر حرف شما را بپذیریم و بگوییم که در این وهله از توصیف طبیعت به دو عدد صحیح نیاز داریم، باید مشخص کنید که این دو عدد صحیح چیست!!!

زمانی که شما در الکترومغناطیس می گویید ضریب شکست مختلط است، معرفی می کنید که آن دو عدد صحیح چیست.

اما آیا زمانی که کوانتوم مکانیک بیان می کنید تابع موج مختلط است، آن دو عدد صحیح را که این کمیت مختلط را می سازند، معرفی می کنید؟

اصلا می دانید چیست که بخواهید آنها را بیان کنید!

بحث سر این نیست که دستگاه های فیزیکی می توانند یا نمی توانند کمیت های مختلط را اندازه بگیرند یا؟ یا اینکه جه اصالتی برای توصیف طبیعت با اعاد صحیح است؟!

بحث این جا است که اگر می گویید من طبیعت را با اعداد صحیح توصیف می کنم، بگویید این عدد صحیح معرف چه  چیزی است.

و یا اگر می گویید برای وصف طبیعت به یک جفت عدد صحیح نیاز مندم آن زوج مرتب چیست و بیان گر چه چیزی است.

در کوانتوم چون ما نمی توانیم بگوییم که این جفت عدد معرفی چه کمیت هایی است با توان دوم آن که یک عدد حقیقی است کار می کنیم. حالا یک عدد داریم که به کمک اپتیک موجی می توانیم بگوییم که آن چیست و معرف چه چیز است.

تذکر مهم: من حافظه خوبی ندارم و ممکن نام دیدگاه هستی شناسانه و معرفت شناسانه را اشتباه نوشته باشم.

--------------------------------------
اما حالا که پست دادم دلم نمیاد که یه جانک پست تو این وبلاگ بدم و برای همین در ادامه بحثی که صادقیان در مورد خواص احتمالاتی تابع موج مطرح کرد من هم مطالبی رو میگم :
همانطور که در تابع موج زیر میبیند ما یک کمیت مختلط i داریم  که این کمیت به ما تحمیل شده است .

اما دلیل این که در معادله شرودینگر هم i وجود دارد این است که مشتق اول زمانی را به مشتق دوم مکانی مربوط می کند و این نشان دهنده این است که تابع های موجی که جواب معادله شرودینگر هستند نیز مختلط خواهند بود .
اما این که معادله شرودینگر مختلط است دلیل بر ضعف مکانیک کوانتومی نیست بلکه نشان دهنده است که توابع موج مثله موج های صوتی موجودیت ندارند و علت آن این است که یک کمیت مختلط توسط هیچ دستگاه فیزیکی قابل اندازه گیری نیست و نمیتوان آن را به یک جسم فیزیکی نسبت داد. لایب نیتز جمله زیبایی دارد که به احتمال زیادشنیده اید که میگوید "متغیر های مختلط چیزی بین وجود داشتن و وجود نداشتن هستند " پس ما نباید انتظار این را داشته باشیم که به وسیله دستگاهی بتوانیم توابع موج را موجودیت ببخشیم و نباید این سوال را بپرسیم که " چه چیزی موج میزند و در چه چیزی این موج به وجود می اید ؟ "

خوب اینم چکیده مطالبی بود که من در این مورد میدونستم و ببخشید که اینقدر ساده و پیشه پا افتاده بود .
خدانگهدار

شکه شدم و از دیروز تا کنون همواره دکتر در مقابل دیدگانم است.

آخرین بار ایشان را سه شنبه آخر سال در دانشکده دیدم و ابتدا ایشان به من سلام کردند

در آن روز چند باری یکدیگر را دیدیم

هنوز دکتر را در اتاقش در حالی که پشت کامپیوترش در حال کار علمی بود فراموش نکرده ام.

روحش شاد و یادش گرامی باد.

دیدم شب عیدی دیگه مرده ها هم به فکر کارهای روزمرشون نیستند چه برسه به شما!

تقریبا یک سال از تاسیس این وبلاگ می گذرد

سال خوبی بود و یا می توانم بگویم برای من سال سرنوشت سازی بود

امسال رشد زیادی کردم ( چند کیلویی چاق شدم! پیدا نیست؟! )

امیدوارم که همگی سالی خوب و خوش و خرم داشته باشید

از سال قبل خود عبرت بگیرید و امسال پیشرفت بیشتری کنید

همواره بر مشکلات زندگی لبخند بزنید

صبر داشته باشید

دست از کار و تلاش برندارید تا موفقیت به سراغ شما بیایید

این جمله حکیمانه را نیز هیچ وقت فراموش نکنید

من تمایل دارم که دنیا را خاکستری ببینم دوست ندارم که آدم ها را سیاه و سفید ببینم

روی ماهتان را می بوسم

(آخ این رمانتیکیت منو کشته !)

عیدتان مبارک باد 

پيش درآمد سفر:

مرنجاب:

کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و کاشان محدود می‌شود.

ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود ۸۵۰ متر می‌باشد. قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه‌های شنی و ریگزاراست. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهای گز وتاق و بوته‌های قیچ است.

پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می‌توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب‌پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده‌است.

نقاط ديدني:

کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می‌شود. تپه‌های شنی بلند و جنگلهای تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده‌است. دریاچه نمک آران وبیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می‌شوند. چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروانها بوده‌است. قلعه مرنجاب، کاروانسرایی است در کویر که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروانها برای سفر به خراسان،اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می‌گذشتند. درباره دلیل ساخت این قلعه و کاروانسرا در کنار دریاچه نمک، نقل است که شاه عباس با وجود ایجاد کاروانسرا و قلعه‌های متعدد در سراسر کشور، در این منطقه تأسیسات دفاعی تعبیه نکرده بود، چون تا آن زمان دشمنان به خاطر دریاچه نمک و گستره کویر، از این سوی به پایتخت هجوم نبرده بودند. حمله ازبکها و افغانها از طریق دریاچه نمک به کاشان که تا اصفهان پیش رفتند، شاه عباس را به صرافت انداخت تا در سال ۱۰۱۲ قمری سریعاً یک پایگاه نظامی در این منطقه ایجاد کند و جلوی تهدید را بگیرد. بالای کاروانسرا به شکل سنگرهای دیدبانی است و ذکر شده‌است که همیشه ۵۰۰ پاسدار مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تأمین می‌کردند. قنات کنار کاروانسرا که برکه بزرگی به وجود آورده‌است، آب شیرین دارد و این در کویر نمک و شوره زار یک معجزه‌است. معجزه‌ای بی مانند که رازش را هنوز نمی‌دانند کاروانسرای مرنجاب در قلب کویر کاروانسرای مرنجاب در موقعیت جغرافیاییٍِ’۷و‏‎‎ ْ۳۴ عرض جغرافیایی و ’۴۸و ‎ْ‏‎۵۱ طول جغرافیایی، در ارتفاع ۸۱۰ متری از سطح دریای آزاد در حاشیه جنوبی دریاچه قم واقع شده‌است.مرنجاب از دهستان کویرات شهرستان آران و بیدگل و در ۵۰ کیلومتری شمال شرق مرکز این شهرستان قرار دارد.

ریز برنامه های سفر

هزینه های سفر

مینی بوس 130000 تومان

اتاق 30000 تومان

بیمه برای هر نفر 2000 تومان

سه میان وعده( یک وعده هندوانه و دو وعده کیک و ساندیس) و صبحانه جمعا 20000

کل هزینه های سفر به جز بیمه 180000 تومان

تعداد افراد شرکت کننده در رصد 18 نفر می باشد که بنابراین سهم هر شخص به غیر از بیمه 10000 تومان می شود.

عقل به انسان حکم می کند که خود را بیمه کنیم. ممکن است خدایی نکرده اتفاقی بیافتد!

لذا با هزینه بیمه برای هر شخص سهم هر فرد 12000 تومان می باشد که در آغاز سفر از افراد گرفته می شود.

 زمانبندی سفر

ساعت 14 روز پنجشنبه مورخ 20 اسفند ماه از ابتدای خاکفرج سفر یک روزه خود را با شادی و نشاط آغاز می کنیم.

4 الی 4:30 ساعت تا کویر مرنجاب فاصله داریم که لذا ساعت 18:30 الی 19 به مقصد می رسیم. بعد از اینکه افراد گروه کمی استراحت کردند و از خوراکی هایی که همراه خود آورده اند تناول کردند به نظاره آسمان خواهیم پرداخت.

دوباره کمی استراحت کرده و شامی که دوستان با خود آورده اند را می خوریم و سپس دوباره طبیعت فراموش شده را مناظره خواهیم کرد. ساعت 1 الی 2 بامداد ماه طلوع می کند و از آن زمان به بعد نمی توان رصد خوبی داشت و لذا بهتر است که افراد گروه کمی استراحت کنند و چند ساعتی بخوابند تا ساعت 5 صبح. بعد از صرف صبحانه ساعت 5:30 دقیقه صبح به سمت کویر می رویم و تا ساعت 8:30 الی 9 کویر نوردی خواهیم داشت.

در پایان کویر نوردی هندوانه می خوریم و سپس به سمت شهر خون و قیام و علم و ادب و فرهنگ و هنر و تاریخ و تمدن و ... بر خواهیم گشت.

وسایل و مواد مصرفی مورد نیاز برای سفر

مواد خوراکی به از جمله چیپس و شکلات و ... فراوان

یک وعده شام که ترجیحا نیاز به گرم کردن نداشته باشد

قطب نما  

چراغ قوه، فندک و کبریت

لیوان و قاشق و چاقو چند کاره

وسایل شخصی مانند مسواک و خمیر دندان و داروهای خاص مصرفی

عینک آفتابی، کرم ضد آفتاب ( پوستتون خراب می شه دیگه )

حداقل دما 5 الی 8 درجه سانتی گراد می باشد و حداکثر دما بین 22 الی 26 درجه سانتی گراد می باشد لذا دوستان هم باید لباس گرم و مناسب داشته باشند و هم لباس نخی و خنک به همراه کفش مناسب.

دوربین هم اگر کسی داشته باشد خوب است که با خود بیاورد.

 اطلاعات هواشناسی

غروب آفتاب 18:08

طلوع آفتاب 6:20

رطوبت 27 درصد

فشار هوا 120 کیلو پاسکال

سرعت باد 6 کیلومتر بر ساعت

هوا در شب کمی تا قسمتی ابری است و در روز بیشتر اوقات ابری خواهد بود

پیشاپیش چهارشنبه سوری تان مبارک

من مسعود علي محمدي و اميرآقا محمدي را دورادور در شيراز ديده بودم. در شیراز این دو یک زوج جدانشدنی
بودند و خاطره من از آن دو فقط اين بود که امير روي ترک موتور مسعود سوار مي شد و مسعود عينک دودي سياهي با قاب کامل مثل عينک جوشکاري به چشمانش مي زد و مسعود با آن حالت اخمو و جدي و امير با آن ظاهر خنده رو در سطح خيابانهاي شيراز از يک جاي دانشگاه به جاي ديگر مي رفتند . بعدها به همين دليل يکي از القابي که در دانشگاه شريف به اين دو داده بوديم اين بود: هاج ، زنبور عسل.

بعد ها وقتي که به دانشگاه شريف آمدم از نزديک با او و چند نفر ديگر که زود تر از ما دوره فوق ليسانس را شروع کرده بودند از جمله احمد شيرزاد و محمدرضا ابوالحسني و مسعود مهذب آشنا شدم. سال هاي 65 و 66 بود که دامنه جنگ به موشک باران تهران رسيده بود و ما وقتي در کلاس درس دکتر گلشني مي نشستيم تا نظريه ميدان ياد بگيريم يک مرتبه صداي مهيب اصابت موشک براي چند لحظه جريان کلاس را قطع مي کرد. دکتر گلشني لحظه اي صبر مي کرد و بعد دوباره درس را شروع مي کرد. وقتي هم که نزديکي هاي غروب مي شد و به دليل خاموشي شهر ديگر نمي شد تخته سياه را ديد دکتر اردلان که درس ذرات بنيادي مي داد چراغ قوه قلمي اش را برمي داشت و همان دايره ده سانتي روي تخته سياه را روشن مي کرد تا ما همان يک ذره را ببينيم و پيش برويم.

سال 67 که رسيد هم جنگ تمام شد و هم اولين دوره دکتري فيزيک در داخل کشور درهمان دانشگاه صنعتي شريف به همت استادانش دکتر اردلان ، گلشني ، ارفعي، منصوري و صميمي و بعضي ديگر شروع شد. دوره اول با همان شش نفر که ما بوديم پا گرفت و طبيعي بود که همه ما ذرات بنيادي بخوانيم. تا اين موقع اگرچه همه ما حزب اللهی نبودیم ولی ديگر دوستان صميمي شده بوديم و زوج هاج زنبور عسل هم مي توانستند من را به خاطر پالتوي خيلي مندرس و بلندم راسکولنيکوف صدا بزنند.

مسعود را وقتي که از دور مي ديدي با آن قیافه اخم آلود و جدی اش، باخود مي گفتي اين آدم را با يک من عسل هم نمي شود خورد ولي کافي بود که چند وقتي با او همسفر يا هم درس يا همکلاس شوي تا بفهمي چقدر شوخ طبع است. او دقیقا برخلاف ضرب المثل رایج زبان فارسی از دور زهره می برد و از نزدیک دل. شوخ طبعي اش به خصوص وقتي گل مي کرد که با هم کار مي کرديم و درس مي خوانديم و او به شوخي شروع مي کرد به رجز خواندن که در رجز خواندن هاي با مزه همتا نداشت طوري که تا سالها بعد که ديگر از هم دور افتاده بوديم و امکان همکاري نداشتيم من همچنان دلم لک زده بود براي اينکه يک موضوعي چيزي پيدا کنم و باز با هم کار کنيم. افسوس که اين فرصت ديگر هيچ وقت دست نداد.

در دوراني که در شريف بوديم چند درس را نشستيم و با هم خوانديم و بعد در چندسالي که در پژوهشگاه دانشهاي بنيادي که آن موقع مرکز تحقيقات فيزيک نظري خوانده مي شد بوديم سه چهار مقاله با هم و با محمد خرمي نوشيتم که همه اش مربوط بود به مدل هاي پخش و برهم کنش يک بعدي ، از آن موضوع هاي مجرد که به درد هيچ کاربردي نمي خوردند الا اينکه ما را از غم و غصه دنياي بيرون رها مي کرد. یادم می آید که یک روز موقع غروب دریکی از آن اتاقک های کوچک ساختمان قدیم مرکز تحقیقات فیزیک نظری من و مسعود نشسته بودیم و داشتیم روی مسئله ای کار می کردیم. آن موقع روز آن ساختمان متروکه قدیمی و سوت و کور که انگار یک جای فراموش شده در تهران بود با پرت افتادگی ما و هم دوره ای هایمان از دنیای بیرون قرابت عجیبی داشت. درحالی که روی کاغذ خم شده بوديم و با روابط و معادلات ور مي رفتيم و طبق معمول شوخي مي کرديم به يک مرتبه سر بر می داشتیم و می گفتیم راستي راستي که فقط احمق هايي مثل ما دلشان را به اين چيزها خوش مي کنند، و حال آنکه بيرون از اين جا و توي جامعه خيلي ها بدنبال پول درآوردن هاي اساسي هستند و بعد غش غش می خندیدیم . این شوخی ها و خنده ها و رجز خوانی های مسعود بود که بیش از هرچیز کارکردن با او را برای آدم خوشایند می کرد.

او زودتر از همه ما فارغ التحصیل شد و توانست اسم اش را به عنوان اولین فارغ التحصیل دوره دکتری داخل کشور ثبت کند. خیلی زود هم در خانه اش مهمانی مفصلی گرفت و همه هم دوره ای ها و استادان دانشکده را دعوت کرد؛ مهمانی ای که تا سالهای سال دست مایه همه دوستان شد برای شوخی های کوچک و ماندگار؛ این که چرا ما این همه پرت بودیم که به این فکر نیفتاده بودیم برایش یک هدیه کوچک ببریم و این که او را به خاطر رجزهایی که برای این مهمانی شام می گفت ملقب کنیم به "میرزا مسعود خان سرمونی " و او دائما به رخ ما بکشد که هیچ کدام ما جرئت و جسارت دادن یک مهمانی فارغ التحصیلی مثل او را نداریم و واقعا هم هیچ کدام از ما مهمانی ندادیم بجز محمدرضا ابوالحسنی .

آن موقع که دانشجو بودیم و هرچی مقاله فیزیک درعمرمان دیده بودیم اسم های فرنگی جک و جان و دیوید و باب روی خود داشت اصلا باور نمی کردیم روزی ما هم بتوانیم مقاله ای بنویسیم که اسم های مسعود و احمد و امیر و این جور چیزها رویش باشد. ورد زبان ما و به خصوص مسعود این بود که ما ممکن است بتوانیم در "کیهان بچه ها" که آن موقع هنوز چاپ می شد، مقاله ای بنویسیم و فارغ التحصیل شویم. ولی بالاخره اولین مقاله را یکی از ما ها نوشت ؛ درست یادم نیست کی؛ و این سد بزرگ نا باورانه شکسته شد. امروز دیگر مقاله نوشتن آسان شده است و هردانشجوی فوق لیسانسی می تواند امیدوار باشد که برای تزش مقاله ای نیز داشته باشد بدون این که به یاد بیاورد این راه سنگلاخ را کسانی مثل مسعود علی محمدی هموار کرده اند.

در سالهایی که در مرکز تحقیقات فیزیک نظری بودیم ، ما که تازه با خط و ربط تحقیق و مقاله خواندن و مقاله نوشتن و سخنرانی و سمینار و کنفرانس آشنا شده بودیم همه کار می کردیم جز فیزیک هسته ای که اصلا بلد نبودیم یا حتی فیزیک ذرات بنیادی که درس اش را خوانده بودیم. بیشتر به دلیل تنوع طلبی ای که هرکدام از ما داشتیم و فکر می کردیم که همه نباید متخصص و سرآمد یک راه باریک باشیم ؛ قضاوتی که اکنون ممکن است اشتباه به نظر برسد؛ هرکدام از ما به یک راه رفتیم. مسعود تنوع طلبی اش بیش از ما بود و روی چیزهای متفاوت و بی ربطی کار می کرد؛ و طبیعتا مثل کارهای همه ما موضوعاتی بودند به شدت غیرکاربردی و مجرد که حتی بعضی هایشان حتی در همان دنیای فیزیک نظری هم از کاربرد و آزمایشگاه و این جور چیزها دور بودند مثل کاری که مسعود روی اثر کوانتومی هال در سطوح ریمانی کرد که سطوح ریمانی اش را از نظریه ریسمان یعنی تز دکترایش یاد گرفته بود و اثر کوانتومی هال را به زور به آن چسبانده بود؛ موضوعی که تا مدتها دست مایه ای برای سربه سرگذاشتن من با او بود.

تنوع طلبی اش تا آنجا بود که بعد ها وقتی ما فارغ التحصیلان دوره اول و چند تا از بچه های جدیدتر مثل خرمی ؛ شریعتی ؛ فتح اللهی؛ لنگری و اجتهادی تصمیم گرفتیم هراز چند گاهی دورهم جمع شویم یکی از موضوعات همیشگی خنده و تفریح ما این بود که به او می گفتیم بالاخره این کمیته جایزه نوبل اگر بخواهد به تو جایزه بدهد باید در چه رشته ای این جایزه را اهدا کند و او هم مثل همیشه در جواب دادن و رجز خواندن هیچ کم نمی آورد. البته همه ما بخوبی می دانستیم که کارهایمان همه کارهای خیلی کوچکی هستند که تنها راه را برای کارهای بزرگ آینده هموار می کنند و تا گرفتن جایزه نوبل توسط فیزیکدانی که کاملا تربیت شده و مقیم ایران باشد حداقل سه چهار نسل و چندین دهه راه باقی مانده است.

چند سال پیش وقتی که هرکدام از ما در یکی از دانشگاه های کشور مشغول به کار شده بودیم و تصمیم گرفتیم که برای زنده نگاه داشتن یاد ایام قدیم هر دو سه ماه یک بار دورهم جمع شویم هرکسی اسمی را پیشنهاد کرده بود و آخر سر این جمع اسمی را به خود گرفت که مسعود با طنز همیشگی اش روی آن گذاشته بود؛ انجمن سپید مویان جوان. انجمنی که هیچ موضوعیتی نداشت جز زنده نگه داشتن ارتباط بین آدم های خوش خیال در این دنیای شلوغ و دیوانه ؛ انجمنی که به زحمت می شد اعضای آن را قانع کرد که در یک موضوع بحثی جدی را پیش ببرند. مسعود معمولا پای ثابت این مهمانی ها بود و وقتی که می آمد شادی و تفریح ما بیشتر از همیشه می شد.

سالها پیش وقتی که تازه تصمیم گرفته بودیم در ایران بمانیم فکر می کردیم که از همتایان خارجی و یا فرنگ رفته خود فقط چیزهای اندکی کم داریم؛ یک هوای سالم که آلوده به سرب و هزار جور مواد بیماری زا ی دیگر نیست بعلاوه یک آسمان آبی و یک زندگی مرفه ؛ اندکی محیط علمی بزرگ و پرهیجان با رفت و آمد دانشمندان جورواجور؛ اندکی امکانات کتابخانه ای و مجلات و کامپیوتر و اینترنت؛ کمی آسایش خیال ؛ مقدار خیلی کمی امکان شرکت در کنفرانس های متنوع ؛ یک محیط زیبای دانشگاهی مثل آنها که در کتاب ها وصفشان را خوانده بودیم که در طبیعت غرق شده باشد و بتوانی برای الهام گرفتن ساعت ها در آن قدم بزنی و همین. خوب نداشتن همه اینها می ارزید به چیزی که ما می خواستیم.

آن موقع که جوان تر بودم و تازه دانشجوی دکتری شده بودم دوست داشتم کتابهای خاطرات و سرگذشت فیزیکدان های غربی را بخوانم؛ کتابهایی که معمولا در سالهای پایانی کار علمی نوشته شده و مملو بود ند از خاطرات گوناگون از کشف ها، ایده ها، آدم ها، مکان ها ، شهرها و کشورها و اغلب همراه آن نوع سرخوشی و سرزندگی طبیعی که در زندگی اروپایی ها و امریکایی ها دیده می شود. با خودم فکر می کردم که شاید بیشترین کاری که ما می توانیم انجام دهیم آن است که نشان دهیم که می توان در ایران ماند و بتدریج سنتی از کار علمی در حوزه علوم جدید را بوجود آورد که الهام بخش نسل های آینده دانشجویان باشد؛ طوری که دیگر آرزویشان نوشته مقاله در کیهان بچه ها نباشد. درس خواندن در شرایط سخت با امکانات خیلی کم ؛ زندگی و کار در هوای آلوده و ناپاک که هر روز به آهستگی و سماجت ؛ سموم اش را به بدن تو و خانواده ات تزریق می کند ؛ زندگی در شرایط روزانه ای که گرفتاری های فراوان روحی وجسمی اش هیچ فرصتی را برای برنامه ریزی و نظم کاری باقی نمی گذارد و مجبوری برای پیداکردن یک ساعت؛ فقط یک ساعت آرامش خیال که در گوشه ای بنشینی و محاسبه ای را انجام بدهی بجنگی ؛ به این هدف بزرگ می ارزید ولی امروز که صبح سرد بیست و چهار دی ماه سال 88 است و من خودم را برای رفتن به تشییع جنازه دوست دیرین و 25 ساله ام آماده می کنم احساس می کنم که ما برای این انتخاب بهای بسیار گزافی پرداخت کرده ایم.

آن موقع هرگز فکر نمی کردیم که سالها بعد در یک صبح سرد زمستان وقتی که مسعود تمامی این سختی ها و دشواری ها را پشت سر گذاشته است؛ وقتی که سالهای سال درس خوانده و درس داده و دیگر نوشتن مقاله در کیهان بچه ها که هیچ ؛ نوشتن مقاله در فیزیکال ریویو هم برایش خوشحالی به بار نمی آورد؛ و تازه می رود که در سالیان دراز پیش رو؛ ماحصل تجربیاتی را که با گذر از سالهای سخت از انقلاب و تعطیلی دانشگاه گرفته تا جنگ و ویرانی و بازسازی و بحران های پی درپی اندوخته است به دانشجویانش یاد بدهد؛ یک مامور بی رحم و خونسرد که در انتهای کوچه ایستاده است و او را نظاره می کند؛ می تواند تنها با فشار یک دکمه همه این سالهای گذشته و آینده را در یک لحظه برق آسا فشرده کند و آن را به بارانی از ساچمه ها ی مرگبار ؛ به یک مغز متلاشی شده روی کف حیاط ؛ و به جیغ بهت آلود همسر و فرزند تبدیل کند.

دلم می خواهد که بر ترس غلبه کنم؛ دلم می خواهد که فکر کنم زندگی خودم ؛ همسرم و فرزندانم لااقل پایان منصفانه ای خواهند داشت . دلم می خواهد که لااقل این حق را داشته باشم که پیکر بی جانم بر روی دوش دانشجویانم ؛ دوستان نزدیکم و خانواده ام و کسانی که لااقل نام مرا یک بار شنیده اند؛ آنهم بدون شعار و هیاهو و با سکوت حمل شود. من در کلام درمانده ام و تنها با کورسوی یک شعله نحیف در اعماق قلبم زندگی می کنم. این شعله ای است که دوندگانی از دانشجویان قدیم آن را از پیشینیان خود گرفته اند؛ وافتان و خیزان و مجروح و خسته به آیندگان می سپارند.

وحید کریمی پور
دانشکده فیزیک ؛ دانشگاه صنعتی شریف
24 دی ماه 1388